Zespół jelita drażliwego
Zespół jelita drażliwego (ang. irritable bowel syndrome, IBS) to jedno z najczęstszych czynnościowych zaburzeń przewodu pokarmowego. Objawia się przede wszystkim nawracającym bólem brzucha i zmianą rytmu wypróżnień, bez uchwytnych zmian organicznych. Poniższy materiał ma charakter edukacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej.
Co to jest zespół jelita drażliwego?
IBS to zaburzenie funkcjonowania jelit, w którym dolegliwości nie wynikają ze zmian anatomicznych, zapalnych czy infekcyjnych możliwych do wykrycia w standardowych badaniach. Kluczową rolę przypisuje się zaburzeniom osi jelitowo-mózgowej oraz zmianom w składzie mikrobioty (dysbiozie).
Jakie są objawy IBS?
- Nawracający ból brzucha, często ustępujący po wypróżnieniu.
- Wzdęcia i uczucie pełności.
- Zmiana rytmu i konsystencji wypróżnień (biegunki, zaparcia lub naprzemiennie).
- Dolegliwości zwykle nasilają się po posiłkach i w stresie, a rzadko budzą w nocy.
Postacie IBS
Wyróżnia się postać z przewagą biegunek, z przewagą zaparć, mieszaną oraz nieokreśloną. Rozpoznanie i klasyfikację ustala lekarz.
Jakie są przyczyny IBS?
Przyczyny są wieloczynnikowe. Wymienia się m.in. zaburzenia osi jelitowo-mózgowej, zmiany mikrobioty jelitowej, nadwrażliwość trzewną, przebyte infekcje przewodu pokarmowego, czynniki genetyczne oraz przewlekły stres.
Jak rozpoznaje się IBS?
Rozpoznanie opiera się na obrazie klinicznym (Kryteria Rzymskie IV) i wykluczeniu innych przyczyn. Lekarz może zlecić badania, takie jak morfologia, CRP, badania kału czy testy w kierunku celiakii, a w wybranych przypadkach kolonoskopię. Objawy alarmowe (utrata masy ciała, krew w stolcu, gorączka, niedokrwistość) wymagają pilnej konsultacji.
Dieta i styl życia przy IBS
W postępowaniu duże znaczenie ma dieta i redukcja stresu. Często stosuje się protokół low-FODMAP, czyli czasowe ograniczenie fermentujących węglowodanów, prowadzone najlepiej pod okiem dietetyka. Pomagają też regularne posiłki, ograniczenie żywności wysoko przetworzonej, alkoholu i używek oraz aktywność fizyczna. Leczenie i dobór diety zawsze ustala się indywidualnie z lekarzem lub dietetykiem.