Antyoksydanty

Antyoksydanty (nazywane też antyutleniaczami lub przeciwutleniaczami) to grupa związków, które wstrzymują lub opóźniają proces utleniania innych substancji, neutralizując nadmiar wolnych rodników. Działają już w niewielkich stężeniach w stosunku do substancji chronionej przed utlenianiem, dlatego pełnią rolę naturalnego mechanizmu obronnego komórek.

Antyoksydanty dzielimy na endogenne (wytwarzane przez organizm) oraz egzogenne (dostarczane z pożywieniem i suplementami). Do endogennych należą enzymy obecne w komórkach, między innymi katalaza, dysmutaza ponadtlenkowa (SOD), reduktaza glutationu i peroksydaza. Egzogenne to głównie witaminy, polifenole, karotenoidy oraz wybrane pierwiastki, takie jak cynk, mangan i selen.

Czym są antyoksydanty?

Antyoksydanty to cząsteczki zdolne oddać brakujący elektron wolnym rodnikom, przez co stabilizują je i przerywają reakcję łańcuchową utleniania. W przeważającej części są to naturalne substancje roślinne, ale przeciwutleniaczami bywają też jony metali przejściowych, na przykład cynk, mangan i selen. Ich wspólną cechą jest udział w ochronie struktur komórkowych przed uszkodzeniami oksydacyjnymi.

Jak działają antyoksydanty na wolne rodniki?

Podstawową rolą antyoksydantów jest ograniczanie stresu oksydacyjnego, czyli stanu zaburzonej równowagi między powstawaniem wolnych rodników a ich neutralizacją. Antyoksydanty usuwają nadmiar reaktywnych cząsteczek, wspierając ochronę komórek przed uszkodzeniami.

Wolne rodniki to cząsteczki z co najmniej jednym niesparowanym elektronem, powstające w wielu procesach metabolicznych (oddychanie komórkowe, procesy zapalne) oraz dostarczane z zewnątrz, na przykład z dymem tytoniowym czy zanieczyszczonym powietrzem. Ich nadmiar może prowadzić do uszkodzeń błon komórkowych, DNA i białek. Antyoksydant przyłącza do wolnego rodnika brakujący elektron, dzięki czemu reaktywna cząsteczka zostaje zneutralizowana, a proces destrukcji jest hamowany.

Gdzie występują antyoksydanty w żywności?

Antyoksydanty dostarczamy przede wszystkim z pokarmem. Dzielą się na naturalne oraz syntetyczne (dodatki do żywności). Do naturalnych należą witaminy A, C i E, bioflawonoidy, karotenoidy oraz jony metali przejściowych: cynk, mangan i selen. Ich bogatym źródłem są warzywa, owoce, mleko i przetwory mleczne.

• Witamina A i prowitamina A: nabiał, masło, tłuste ryby morskie, marchew, dynia, papryka czerwona.
• Witamina C: owoce cytrusowe, jagody, natka pietruszki, dzika róża.
• Witamina E: oleje roślinne, orzechy, kiełki.
• Selen: orzechy brazylijskie. Cynk: produkty zbożowe z pełnego przemiału.
• Polifenole: zielona herbata, kakao, owoce jagodowe, czerwone wino.

Zgodnie z autoryzowanymi oświadczeniami żywieniowymi UE witamina C, witamina E, selen, cynk i mangan przyczyniają się do ochrony komórek przed stresem oksydacyjnym, a witamina C oraz cynk pomagają w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego. Syntetyczne przeciwutleniacze oznacza się na etykietach symbolem E z numerem, na przykład kwas askorbinowy (E300), askorbinian sodu (E301) czy estry kwasu askorbinowego (E304). Stosuje się je do przedłużania trwałości produktów spożywczych.

Jaką rolę pełnią antyoksydanty w kosmetykach?

Antyoksydanty są też składnikami kosmetyków, dobrze tolerowanymi przez skórę. Dzieli się je na nieenzymatyczne (witaminy A, C, E, koenzym Q10), enzymatyczne (między innymi katalaza) oraz polifenole i karotenoidy. Koenzym Q10 należy do silnych przeciwutleniaczy, hamuje reakcje utleniania i wspiera stan bariery hydrolipidowej, która chroni skórę przed czynnikami zewnętrznymi.

Czy warto suplementować antyoksydanty?

Zróżnicowana dieta bogata w warzywa i owoce jest podstawowym źródłem przeciwutleniaczy. Jeśli codzienne menu bywa ubogie, część antyoksydantów można uzupełnić suplementami diety zawierającymi witaminy i składniki mineralne. Naturalnym źródłem witaminy C, będącej antyoksydantem, są między innymi tabletki do ssania Colostrum z maliną, wygodne także dla dzieci.

W codziennej diecie warto sięgać również po produkty naturalnego pochodzenia, takie jak colostrum. Suplement diety Colostrum GENACTIV zawiera naturalnie występujące w siarze składniki, między innymi immunoglobuliny, laktoferynę, lizozym, witaminy i składniki mineralne. Pełną ofertę znajdziesz w kolekcji colostrum.