Laktoferyna a skóra i trądzik: co pokazały badania i jak je czytać

Laktoferyna pojawia się w rozmowach o skórze głównie przy trądziku. Powodem są nieliczne badania, w których osoby z trądzikiem przyjmowały laktoferynę doustnie, oraz obecność tego białka w niektórych kosmetykach. W tym tekście opisujemy, co dokładnie zbadano, na ilu osobach i z jakimi zastrzeżeniami, a także kiedy zmiany na skórze wymagają dermatologa. Laktoferyna nie ma w Unii Europejskiej dopuszczonego oświadczenia zdrowotnego [1].

Podstawowe informacje o tym białku i jego źródłach znajdziesz w kompletnym przewodniku o laktoferynie.

Czym jest laktoferyna i skąd się bierze w kosmetykach?

Laktoferyna to białko obecne w mleku i wydzielinach organizmu. Na skalę przemysłową pozyskuje się ją głównie z mleka krowiego i dodaje do suplementów, mleka modyfikowanego, a także do kosmetyków i past do zębów [2]. W kosmetyku laktoferyna jest jednym ze składników receptury i jej obecność na liście składników nie mówi, w jakiej jest ilości ani jak zachowuje się na skórze. Ocena kosmetyku to osobny temat niż suplement przyjmowany doustnie. Co dzieje się z laktoferyną przyjętą doustnie, opisujemy w tekście laktoferyna a jelita.

Co badano: laktoferyna doustnie a trądzik

Najczęściej cytowane jest badanie z 2010 roku, w którym 36 osób w wieku 18 do 30 lat przez 12 tygodni piło mleko fermentowane z dodatkiem 200 mg laktoferyny dziennie albo samo mleko fermentowane. Autorzy porównywali między grupami liczbę zmian trądzikowych i ilość sebum na skórze [3]*. To jedno małe badanie, w którym laktoferynę podawano w produkcie mlecznym, a nie w kapsułce.

W badaniu z 2017 roku 168 osób z łagodnym lub umiarkowanym trądzikiem przez trzy miesiące przyjmowało preparat łączący laktoferynę z witaminą E i cynkiem albo placebo, a badanie przeprowadzili pracownicy producenta preparatu [4]*. Ponieważ preparat zawierał trzy składniki, wyniku nie da się przypisać samej laktoferynie. W otwartym badaniu bez grupy kontrolnej 39 osób ukończyło ośmiotygodniowe stosowanie laktoferyny; bez grupy porównawczej wyniki takiego badania trudno interpretować, co podkreślili sami autorzy [5]*.

Przegląd systematyczny zastosowań laktoferyny w dermatologii objął zaledwie sześć badań z udziałem pacjentów i zakończył się wnioskiem, że potrzebne są dalsze badania [6].

* Opisane badania dotyczyły laktoferyny jako składnika (w mleku fermentowanym lub w preparatach badawczych, w określonych dawkach), a nie produktu Genactiv. Ich wyniki nie są obietnicą efektu i nie zastępują porady lekarskiej.

Jak czytać te wyniki?

Badania są małe, krótkie i różnią się formą podania, od fermentowanego mleka po tabletki do żucia i mieszanki z innymi składnikami. Tylko część z nich miała grupę kontrolną. Trądzik ma wiele przyczyn, a jego przebieg zmienia się samoistnie z tygodnia na tydzień, dlatego wyniki badań bez grupy kontrolnej trudno interpretować. Z tych danych nie da się przewidzieć, czy laktoferyna będzie miała jakiekolwiek znaczenie u konkretnej osoby.

Warto też pamiętać, że laktoferyna w suplementach jest białkiem mleka krowiego. Osoby z alergią na białka mleka nie powinny jej stosować bez zgody lekarza, o czym więcej w tekście laktoferyna skutki uboczne.

Kiedy ze skórą do dermatologa?

Do dermatologa warto zgłosić się, gdy trądzik jest rozległy, bolesny, pozostawia blizny lub przebarwienia, nie poprawia się po kilku tygodniach prawidłowej pielęgnacji, pojawia się nagle w dorosłym wieku albo towarzyszą mu inne objawy, na przykład zaburzenia miesiączkowania. Leczenie trądziku, także doustne, dobiera lekarz, a przy przyjmowaniu leków na trądzik każdy suplement warto z nim omówić.

Najczęstsze pytania

Co wiadomo o laktoferynie i trądziku z badań?

Niewiele. Przeprowadzono kilka małych badań: jedno z grupą kontrolną, w którym laktoferynę podawano w mleku fermentowanym, jedno z preparatem łączącym ją z cynkiem i witaminą E oraz jedno bez grupy kontrolnej. Przegląd systematyczny objął tylko sześć badań i wskazał na potrzebę dalszych. Laktoferyna nie ma dopuszczonego oświadczenia zdrowotnego.

W jakiej formie podawano laktoferynę w badaniach nad trądzikiem?

W najczęściej cytowanym badaniu laktoferynę dodawano do mleka fermentowanego, które uczestnicy pili codziennie przez 12 tygodni. W pozostałych badaniach stosowano tabletki do żucia albo preparat łączący laktoferynę z cynkiem i witaminą E. To opis warunków badań, a nie zalecenie. O stosowaniu jakiegokolwiek suplementu przy trądziku porozmawiaj z dermatologiem.

Jak długo trwały badania nad laktoferyną i trądzikiem?

W badaniach nad laktoferyną i trądzikiem obserwację prowadzono od 8 do 12 tygodni. Przy każdej zmianie pielęgnacji czy leczenia trądziku ocenia się sytuację po kilku tygodniach, bo skóra odnawia się stopniowo, a liczba zmian naturalnie się waha. Czas trwania badań nie mówi, jakiego efektu można się spodziewać u konkretnej osoby.

Czy laktoferyna w kremie działa tak samo jak w kapsułce?

To dwie różne drogi podania i nie można ich porównywać. Badania nad trądzikiem, które opisaliśmy, dotyczyły laktoferyny przyjmowanej doustnie. Obecność laktoferyny w składzie kosmetyku nie mówi, ile jej jest ani jak zachowuje się na skórze. Kosmetyki dobiera się do typu skóry, najlepiej z dermatologiem lub kosmetologiem.

Czy laktoferynę można łączyć z lekami na trądzik?

Brakuje badań, które by to opisywały. Leczenie trądziku, zwłaszcza doustne, wymaga nadzoru lekarza, a niektóre leki mają liczne przeciwwskazania i zasady stosowania. Dlatego przed dołączeniem jakiegokolwiek suplementu do leczenia zaleconego przez dermatologa zapytaj go o zgodę. Nie przerywaj ani nie zmieniaj leczenia samodzielnie.

Czy nabiał nie szkodzi przy trądziku?

Związek nabiału z trądzikiem jest przedmiotem badań, a wyniki nie są jednoznaczne i mogą zależeć od rodzaju produktów. Jeśli zauważasz, że po nabiale stan skóry się pogarsza, omów to z dermatologiem lub dietetykiem, zanim całkowicie zmienisz dietę, bo nabiał jest ważnym źródłem wapnia i białka.

Czy laktoferyna może uczulać i wywołać zmiany na skórze?

Tak, u osób uczulonych na białka mleka krowiego. Laktoferyna w suplementach pochodzi najczęściej z mleka krowiego, więc jest jednym z jego białek. Pokrzywka, świąd, obrzęk czy wysypka po rozpoczęciu stosowania to sygnał, by przerwać przyjmowanie i skonsultować się z lekarzem. Duszność lub obrzęk twarzy wymagają natychmiastowej pomocy.

Czy przy trądziku w ciąży można przyjmować suplementy?

W ciąży każdy suplement i każde leczenie trądziku trzeba omówić z lekarzem prowadzącym, bo część leków stosowanych przy trądziku jest w ciąży przeciwwskazana. Laktoferynę bydlęcą u kobiet w ciąży badano głównie w innym kontekście niż skóra. Pielęgnację i ewentualne leczenie w tym okresie najlepiej ustalić z dermatologiem i lekarzem prowadzącym ciążę.

Podsumowanie

Laktoferynę doustną badano przy trądziku w kilku małych badaniach: jedno z grupą kontrolną dotyczyło mleka fermentowanego z dodatkiem laktoferyny, inne testowały mieszanki ze składnikami takimi jak cynk albo nie miały grupy kontrolnej. Przegląd systematyczny objął tylko sześć badań. To za mało, by przewidzieć efekt u konkretnej osoby, a laktoferyna nie ma dopuszczonego oświadczenia zdrowotnego. Uporczywy trądzik to sprawa dla dermatologa. Ten tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej.

Chcesz wiedzieć więcej o laktoferynie?

Czym jest laktoferyna, gdzie występuje naturalnie i co wiadomo o niej z badań, zebraliśmy w kompletnym przewodniku o laktoferynie. Przewlekłe problemy ze skórą omów z dermatologiem, który dobierze pielęgnację i ewentualne leczenie.

Źródła

1. Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012 z dnia 16 maja 2012 r. ustanawiające wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących żywności. Dz.U. UE L 136 z 25.5.2012. eur-lex: 32012R0432
2. Wang B, Timilsena YP, Blanch E, et al. Lactoferrin: structure, function, denaturation and digestion. Crit Rev Food Sci Nutr. 2019;59(4):580-596. PMID: 28933602
3. Kim J, Ko Y, Park YK, et al. Dietary effect of lactoferrin-enriched fermented milk on skin surface lipid and clinical improvement of acne vulgaris. Nutrition. 2010;26(9):902-909. PMID: 20692602
4. Chan H, Chan G, Santos J, et al. A randomized, double-blind, placebo-controlled trial to determine the efficacy and safety of lactoferrin with vitamin E and zinc as an oral therapy for mild to moderate acne vulgaris. Int J Dermatol. 2017;56(6):686-690. PMID: 28369875
5. Mueller EA, Trapp S, Frentzel A, et al. Efficacy and tolerability of oral lactoferrin supplementation in mild to moderate acne vulgaris: an exploratory study. Curr Med Res Opin. 2011;27(4):793-797. PMID: 21303195
6. Hassoun LA, Sivamani RK. A systematic review of lactoferrin use in dermatology. Crit Rev Food Sci Nutr. 2017;57(17):3632-3639. PMID: 26857697