Laktoferyna a jelita: co dzieje się z nią w przewodzie pokarmowym i co zbadano

Laktoferyna a jelita to temat, w którym łatwo pomylić dwie zupełnie różne rzeczy: suplement z laktoferyną i badanie laktoferyny w kale. Pierwsze to białko mleka przyjmowane doustnie, drugie to marker, który lekarz zleca przy podejrzeniu stanu zapalnego jelit. W tym tekście wyjaśniamy obie sprawy, opisujemy, co dzieje się z laktoferyną w przewodzie pokarmowym, i porządkujemy, co na jej temat zbadano u ludzi, a co tylko w laboratorium.

Podstawowe informacje o tym białku i jego źródłach znajdziesz w kompletnym przewodniku o laktoferynie.

Co dzieje się z laktoferyną po połknięciu?

Laktoferyna jest białkiem, więc w przewodzie pokarmowym podlega trawieniu jak inne białka. Część z niej jednak przechodzi przez żołądek w nienaruszonej postaci. W badaniu na 12 zdrowych dorosłych, którym podawano do żołądka 4,5 g laktoferyny bydlęcej, przez żołądek przeszło od 62 do 79% podanej ilości, zależnie od jej formy [1]. Przeglądy opisują, że laktoferyna łatwo traci budowę przestrzenną pod wpływem temperatury i innych czynników, a jej właściwości zależą od zachowania tej budowy [2].

Dlatego w badaniach i produktach zwraca się uwagę na formę podania, a w praktyce na to, żeby nie mieszać preparatu z gorącymi napojami i potrawami. Badania nad laktoferyną przyjmowaną doustnie prowadzono też u osób z trądzikiem, o czym piszemy w tekście laktoferyna a skóra.

Laktoferyna w kale to badanie, nie suplement

Gdy w wyszukiwarce pojawia się hasło „laktoferyna jelita”, część osób szuka w rzeczywistości informacji o badaniu kału. Laktoferyna w kale pochodzi z białych krwinek, które gromadzą się w ścianie jelita przy stanie zapalnym. W metaanalizie 10 badań z udziałem 773 pacjentów z nieswoistymi chorobami zapalnymi jelit oznaczenie laktoferyny w kale opisano jako prosty i tani marker aktywności choroby, z wysoką czułością i umiarkowaną swoistością [3].

To badanie zleca i interpretuje lekarz. Jego wynik nie ma związku z przyjmowaniem suplementu z laktoferyną i nie mówi, czy taki suplement jest komuś potrzebny. Jeśli masz skierowanie na to badanie, zapytaj lekarza, czy przed pobraniem próbki trzeba odstawić jakiekolwiek preparaty.

Co badano w laboratorium, a co u ludzi?

Większość wiedzy o laktoferynie i jelitach pochodzi z badań laboratoryjnych i na zwierzętach. Przegląd takich badań opisuje wpływ laktoferyny na wzrost wybranych szczepów bakterii oraz na nabłonek jelita, ale nie obejmuje badań na ludziach [4]. Inne przeglądy podsumowują liczne kierunki badań nad laktoferyną bydlęcą i jej rolą w przewodzie pokarmowym niemowląt i dorosłych [5][6]. Wyniki z hodowli komórkowych i badań na prosiętach nie przekładają się automatycznie na to, co dzieje się w jelicie dorosłego człowieka.

Badań u ludzi jest niewiele i są małe. W pilotażowym badaniu 12 zdrowych mężczyzn przyjmowało przez cztery tygodnie 200 lub 600 mg laktoferyny dziennie; autorzy opisali zmiany w składzie mikrobioty, zaznaczając, że potrzebne są większe badania [7]*. W badaniu z 2026 roku 66 zdrowych dorosłych przez 28 dni przyjmowało 3,4 g laktoferyny bydlęcej albo laktoferynę ludzką w jednej z dwóch dawek; różnorodność mikrobioty się nie zmieniła, a wyniki autorzy nazwali eksploracyjnymi, przy czym badanie sfinansował producent jednego z badanych składników [8]*.

* Opisane badania dotyczyły laktoferyny jako składnika (w określonych dawkach i grupach osób), a nie produktu Genactiv. Ich wyniki nie są obietnicą efektu i nie zastępują porady lekarskiej.

Laktoferyna a mikrobiota: co z tego wynika dla czytelnika?

Na dziś niewiele. Badania na ludziach są krótkie, prowadzone na małych grupach zdrowych dorosłych i mierzą zmiany w składzie bakterii, a nie samopoczucie czy objawy. Laktoferyna nie ma w Unii Europejskiej dopuszczonego oświadczenia zdrowotnego [9]. Jeśli chodzi o codzienną troskę o jelita, najwięcej danych dotyczy diety bogatej w błonnik, regularności posiłków, ruchu i snu. O tym, jak dieta wpływa na mikrobiotę po kuracji antybiotykiem, piszemy w tekście jak odbudować mikrobiotę po antybiotyku.

Kiedy objawy jelitowe wymagają lekarza?

Wzdęcia, zmiana rytmu wypróżnień czy dyskomfort po jedzeniu zdarzają się każdemu i często mijają same. Do lekarza trzeba jednak zgłosić się, gdy pojawia się krew lub śluz w stolcu, niezamierzona utrata masy ciała, gorączka, nocne bóle brzucha, biegunka trwająca dłużej niż kilka dni albo objawy pojawiają się po 50. roku życia. W takich sytuacjach liczy się diagnostyka, a nie suplement. Osoby z alergią na białka mleka krowiego powinny pamiętać, że laktoferyna bydlęca jest białkiem mleka, o czym piszemy w tekście laktoferyna skutki uboczne.

Najczęstsze pytania

Czy laktoferyna dociera do jelit?

Częściowo tak. W badaniu na zdrowych dorosłych od 62 do 79% laktoferyny bydlęcej podanej do żołądka przechodziło przez niego w nienaruszonej postaci, zależnie od formy. Dalej laktoferyna jest trawiona jak inne białka, a o tym, ile jej dociera do jelita grubego, wiadomo mniej. Laktoferyna jest też wrażliwa na wysoką temperaturę, dlatego nie łączy się jej z gorącymi napojami.

Co oznacza laktoferyna w kale?

To wynik badania laboratoryjnego, a nie informacja o suplemencie. Laktoferyna w kale pochodzi z białych krwinek, które gromadzą się w jelicie przy stanie zapalnym, dlatego lekarze używają tego badania do oceny aktywności nieswoistych chorób zapalnych jelit. Podwyższony wynik zawsze interpretuje lekarz w połączeniu z objawami i innymi badaniami.

Czy laktoferyna wpływa na mikrobiotę jelitową?

Badano to głównie w laboratorium i na zwierzętach. U ludzi przeprowadzono nieliczne, małe badania na zdrowych dorosłych, w których obserwowano zmiany w składzie bakterii, ale w jednym z nowszych badań różnorodność mikrobioty się nie zmieniła. Autorzy tych prac podkreślają, że potrzebne są większe badania. Nie da się na tej podstawie przewidzieć efektu u konkretnej osoby.

Czy laktoferyna to to samo co probiotyk?

Nie. Probiotyk to żywe mikroorganizmy w określonej ilości, a laktoferyna to białko mleka. To różne substancje o różnym składzie i nie należy ich traktować zamiennie. Jeśli zastanawiasz się nad którymkolwiek z tych preparatów, zapytaj lekarza lub farmaceutę, co ma sens w Twojej sytuacji i jak je łączyć z lekami.

Czy laktoferynę można przyjmować razem z antybiotykiem?

Nie ma badań, które dawałyby jednoznaczną odpowiedź dla suplementów z laktoferyną. Przy antybiotykoterapii każdy dodatkowy preparat warto skonsultować z lekarzem lub farmaceutą, który podpowie, czy zachować odstęp czasowy. Antybiotyku nigdy nie przerywa się samodzielnie ani nie zmienia jego dawki z powodu wprowadzenia suplementu.

Czy laktoferyna jest dobra na wzdęcia?

Nie ma badań, które pozwalałyby tak powiedzieć, a laktoferyna nie ma dopuszczonego oświadczenia zdrowotnego. Wzdęcia mają wiele przyczyn, od diety i tempa jedzenia po nietolerancje pokarmowe i choroby przewodu pokarmowego. Jeśli wzdęcia są częste, nasilają się albo towarzyszą im objawy alarmowe, takie jak krew w stolcu czy utrata masy ciała, potrzebna jest wizyta u lekarza.

Czy przy alergii na mleko można stosować laktoferynę?

Laktoferyna w suplementach jest zwykle pozyskiwana z mleka krowiego, więc jest białkiem mleka. Osoby z alergią na białka mleka krowiego nie powinny jej stosować bez zgody lekarza prowadzącego. Nietolerancja laktozy to inna sytuacja, ale także wtedy warto sprawdzić pełny skład preparatu, bo produkty różnią się dodatkami.

Czy laktoferyna zastąpi leczenie chorób jelit?

Nie. Laktoferyna w suplemencie diety nie jest lekiem i nie zastępuje diagnostyki ani leczenia zaleconego przez gastroenterologa. Nieswoiste choroby zapalne jelit, celiakia czy infekcje przewodu pokarmowego wymagają opieki lekarza. Jeśli chorujesz przewlekle i rozważasz jakikolwiek suplement, omów to z lekarzem prowadzącym przed jego wprowadzeniem.

Podsumowanie

Laktoferyna przyjęta doustnie jest trawiona jak inne białka, choć znaczna jej część przechodzi przez żołądek w nienaruszonej postaci. Większość badań nad laktoferyną i jelitami to badania laboratoryjne i na zwierzętach, a badania na ludziach są nieliczne, krótkie i małe. Laktoferyna w kale to zupełnie inna sprawa: marker stanu zapalnego, który zleca lekarz. Objawy alarmowe ze strony jelit zawsze wymagają diagnostyki. Ten tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej.

Chcesz wiedzieć więcej o laktoferynie?

Czym jest laktoferyna, gdzie występuje naturalnie i co wiadomo o niej z badań, zebraliśmy w kompletnym przewodniku o laktoferynie. Jeśli porównujesz preparaty, przeczytaj też tekst laktoferyna cena.

Źródła

1. Troost FJ, Steijns J, Saris WH, et al. Gastric digestion of bovine lactoferrin in vivo in adults. J Nutr. 2001;131(8):2101-2104. PMID: 11481401
2. Wang B, Timilsena YP, Blanch E, et al. Lactoferrin: structure, function, denaturation and digestion. Crit Rev Food Sci Nutr. 2019;59(4):580-596. PMID: 28933602
3. Dai C, Jiang M, Sun MJ, et al. Fecal lactoferrin for assessment of inflammatory bowel disease activity: a systematic review and meta-analysis. J Clin Gastroenterol. 2020;54(6):545-553. PMID: 30994521
4. Vega-Bautista A, de la Garza M, Carrero JC, et al. The impact of lactoferrin on the growth of intestinal inhabitant bacteria. Int J Mol Sci. 2019;20(19):4707. PMID: 31547574
5. Conesa C, Bellés A, Grasa L, et al. The role of lactoferrin in intestinal health. Pharmaceutics. 2023;15(6):1569. PMID: 37376017
6. Superti F. Lactoferrin from bovine milk: a protective companion for life. Nutrients. 2020;12(9):2562. PMID: 32847014
7. Dix C, Wright O. Bioavailability of a novel form of microencapsulated bovine lactoferrin and its effect on inflammatory markers and the gut microbiome: a pilot study. Nutrients. 2018;10(8):1115. PMID: 30126153
8. Peterson RD, van der Made J, Donovan SM, et al. Effects of human lactoferrin at two doses versus bovine lactoferrin on the adult gut microbiome and fecal short-chain fatty acids: a randomized, double-blind trial. J Diet Suppl. 2026;23(3):415-439. PMID: 42178844
9. Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012 z dnia 16 maja 2012 r. ustanawiające wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących żywności. Dz.U. UE L 136 z 25.5.2012. eur-lex: 32012R0432