Zonulina

Zonulina to białko regulujące przepuszczalność ścisłych połączeń (tight junctions) między komórkami nabłonka jelita cienkiego. Kontroluje ono, jak swobodnie substancje przechodzą ze światła jelita do krwiobiegu, dlatego bywa opisywane jako fizjologiczny regulator szczelności bariery jelitowej. W diagnostyce laboratoryjnej stężenie zonuliny wykorzystuje się jako marker oceny przepuszczalności śluzówki jelit.

Co to jest zonulina?

Zonulina to ludzkie białko opisane w 2000 roku przez zespół dr. Alessio Fasano z Uniwersytetu Harvarda. Reguluje ono ścisłe połączenia (tight junctions) między komórkami nabłonka jelita, czyli struktury decydujące o tym, które cząsteczki mogą przenikać ze światła jelita do krwi.

Dzięki temu mechanizmowi zonulina uczestniczy w kontrolowanym transporcie elektrolitów, wody, makrocząsteczek oraz komórek odpornościowych przez nabłonek przewodu pokarmowego. To jeden z naturalnych elementów regulacji przepuszczalności śluzówki jelit.

Jaką rolę pełni zonulina w organizmie?

Główną rolą zonuliny jest modulowanie szczelności połączeń między komórkami nabłonka jelitowego. Otwierając i domykając te połączenia, białko wpływa na przepuszczalność śluzówki oraz na kontakt zawartości jelita z komórkami układu immunologicznego.

Z tego powodu zonulina jest przedmiotem badań nad funkcjonowaniem bariery jelitowej i jej znaczeniem dla ogólnego dobrostanu. Poziom zonuliny bywa też analizowany w kontekście składu mikrobioty jelitowej, ponieważ stan nabłonka i mikroorganizmów jelitowych są ze sobą powiązane.

Czym jest zwiększona przepuszczalność jelit?

Zwiększona przepuszczalność jelit (potocznie "nieszczelne jelito", ang. leaky gut) to stan, w którym połączenia między komórkami nabłonka stają się luźniejsze, a przez śluzówkę przechodzą większe cząsteczki niż w warunkach prawidłowych. W literaturze naukowej podwyższone stężenie zonuliny opisuje się jako jeden z markerów tego zjawiska.

Zagadnienie to łączy się z tematyką równowagi mikroorganizmów jelitowych, opisywaną w hasłach dysbioza jelitowa oraz flora jelitowa. Interpretacja wyników i ewentualne postępowanie zawsze należą do lekarza.

Jak wygląda badanie zonuliny?

Zonulinę oznacza się w próbce krwi lub kału, w laboratorium diagnostycznym albo za pomocą zestawu domowego. Wynik jest zwykle dostępny po około 14 dniach od dostarczenia próbki.

Zarówno krew, jak i kał dają wiarygodne wyniki, jednak stężenie zonuliny we krwi bywa zmienne w czasie, dlatego próbki pobrane w różnych momentach mogą się różnić. Z tego względu w praktyce często preferuje się badanie kału.

Jakie są normy zonuliny?

Normy zonuliny zależą od konkretnego laboratorium i stosowanej metody. Orientacyjnie przyjmuje się wartość rzędu 60 ng/ml, jednak zakres referencyjny podaje zawsze laboratorium wykonujące oznaczenie. Otrzymany wynik najlepiej skonsultować z lekarzem.

Co wpływa na uwalnianie zonuliny?

W badaniach jako czynniki nasilające uwalnianie zonuliny wskazuje się między innymi gliadynę (składnik glutenu) oraz kontakt nabłonka z niektórymi bakteriami. Znaczenie dla kondycji bariery jelitowej ma także zbilansowana dieta, jakość snu, umiarkowana aktywność fizyczna oraz ograniczenie używek.

W codziennej dbałości o przewód pokarmowy sięga się również po produkty wspierające ogólny dobrostan, na przykład colostrum bovinum. W ofercie Genactiv znajdziesz colostrum w różnych formach. Więcej o łączeniu siary z kulturami bakterii przeczytasz w artykule colostrum a probiotyki.

Najczęstsze pytania o zonulinę

Czy zonulina to hormon?

Zonulina to białko, a nie hormon. Pełni funkcję regulatora przepuszczalności ścisłych połączeń między komórkami nabłonka jelita.

Gdzie oznacza się zonulinę?

Zonulinę oznacza się we krwi lub w kale, w laboratorium albo przy pomocy zestawu domowego. Zakres referencyjny i interpretację podaje laboratorium oraz lekarz.