Ferrytyna a stres: Czy długotrwały stres może obniżyć poziom ferrytyny?

Ferrytyna to specyficzne białko ochronne. Pełni ono dwie zasadnicze funkcje: magazynuje żelazo na “czarną godzinę”, które organizm wykorzysta w razie potrzeby, oraz informuje o toczącym się stanie zapalnym (należy do grupy tzw. białek ostrej fazy).

1. Ferrytyna a stres. Jak długotrwałe napięcie wpływa na organizm?
2. Stres a niska ferrytyna. Co można zrobić?

Niedobory ferrytyny mają więc ścisły związek z poziomami żelaza. Jej braki mogą skutkować m.in. osłabieniem, wypadaniem włosów, problemami z koncentracją. Zazwyczaj jest to wynikiem diety ze zbyt małą zawartością żelaza hemowego i niehemowego. Jednak czy długotrwały stres również może powodować spadek ferrytyny? Jaki jest związek między brakiem żelaza a napięciem nerwowym? Wyjaśniamy.

Ferrytyna a stres. Jak długotrwałe napięcie wpływa na organizm?

Stres może być pozytywny lub negatywny. Ten pierwszy rodzaj pomaga nam w sytuacjach wymagających koncentracji, działania, myślenia i mobilizuje organizm do działania. Natomiast stres negatywny ma niekorzystny wpływ na cały organizm. U osoby poddanej długotrwałemu napięciu pojawiają się problemy ze snem, trudności z zasypianiem, oraz częste wybudzanie w nocy. Z kolei w ciągu dnia doświadcza ona takich objawów jak bóle głowy, rozdrażnienie, większa nerwowość, a czasem nawet agresja czy depresja. Z czasem mogą też wystąpić zaburzenia somatyczne, czyli np. pobolewanie w okolicy żołądka, bolesność w klatce piersiowej, kołatanie serca, suchość w ustach, zaburzenia apetytu, trudności w oddychaniu, niedobory witamin i minerałów.

Takie objawy (zwłaszcza brak apetytu), jeśli trwają zbyt długo, mogą powodować istotne niedobory witamin, mikro- i makroelementów. Finalnie prowadzi to do pojawienia się objawów niedokrwistości (anemii). Ponadto silny stres skutkuje szybszym wyczerpywaniem zapasów żelaza w organizmie. Warto jednak pamiętać, że sama ferrytyna należy do białek ostrej fazy, więc w stanie zapalnym czy przy silnym stresie jej stężenie we krwi bywa przejściowo podwyższone i może maskować rzeczywisty niedobór żelaza. Dlatego wynik ferrytyny najlepiej interpretować razem z lekarzem.

Niedokrwistość z niedoboru żelaza i ferrytyny

Jak więc widać, długotrwały stres może powodować obniżenie poziomu żelaza oraz jego zmagazynowanej, zapasowej formy - ferrytyny. Niedokrwistość z niedoboru żelaza należy do niedokrwistości niedobarwliwych. Do jej objawów zaliczamy symptomy niecharakterystyczne takie jak bladość skóry i błon śluzowych, męczliwość, bóle głowy, uczucie osłabienia, łamliwość włosów i paznokci, zajady w kącikach ust, wysuszenie skóry, zmiany na błonie śluzowej gardła i języka.

Samonapędzające się koło: brak żelaza powoduje wzmożony stres

Co ciekawe, niedobory składników mineralnych w diecie również przyczyniają się do występowania wzmożonego stresu. Zaliczają się do nich takie składniki jak żelazo, magnez, selen oraz cynk.

Żelazo odgrywa natomiast kluczową rolę w bioenergetyce mózgu:

• Pierwiastek ten oddziałuje na procesy niezbędne do regulacji nastroju, funkcji poznawczych, koncentracji, a także poziomu lęku.
• Oddziałuje na obszary mózgu kontrolujące nasze zachowania, wywierając bezpośredni wpływ na zdrowie psychiczne.
• Żelazo jest niezbędne m.in. do syntezy serotoniny, noradrenaliny i dopaminy.
• Liczne badania potwierdzają też związek między niedoborem żelaza a depresją.¹

Stres a niska ferrytyna. Co można zrobić?

Jeśli badanie pokazało niską ferrytynę, a od dłuższego czasu żyjesz w stresie, najpierw warto z lekarzem ustalić, skąd bierze się niedobór, bo stres rzadko jest jedyną przyczyną. Niski poziom ferrytyny stwierdza się też u osób z przewlekłymi krwawieniami z układu pokarmowego, dróg rodnych lub układu moczowego, z zaburzeniami wchłaniania (choroba Leśniowskiego-Crohna, zespół złego wchłaniania) oraz przy przewlekłych stanach zapalnych jelit. Wtedy konieczne jest zdiagnozowanie i leczenie danego schorzenia.

Kolejne kroki, czyli dieta z żelazem, witamina C w posiłkach i ewentualne żelazo dobrane przez lekarza, opisujemy w poradniku jak szybko podnieść poziom ferrytyny. Suplementacji żelaza nie warto zaczynać na własną rękę, bo nadmiar tego pierwiastka może szkodzić.

Źródła:

• Plays M., Muller S., Rodriguez R. (2021). Chemistry and biology of ferritin. Metallomics. Vol. 13, Nr 5, s. 1-18.
• Lek. med. Klaudia Knap, Ferrytyna, https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/152280,ferrytyna
• Yiannikourides, A., & Latunde-Dada, G. O. (2019). A short review of iron metabolism and pathophysiology of iron disorders. Medicines, 6(3), 85.
• Armandi A. .and….; Division of Gastroenterology and Hepatology,: Serum ferritin levels can predict long-term outcomes in patients with metabolic dysfunction-associated steatotic liver disease; gutjnl-2023-330815B; Hepatology;