Magdalena Habuz-Falińska | Jul 17, 25

Żyj w zgodzie ze swoim wewnętrznym Lokatorem

Mikrobiom i jego lokatorzy

Wewnętrzny Lokator to mikrobiom, czyli mikroorganizmy zamieszkujące nasze ciało, przede wszystkim jelita. Ich łączna masa sięga około 2 kilogramów, a najliczniej zasiedlają układ pokarmowy. Poniżej tłumaczymy, czym jest mikrobiom, jakie pełni funkcje i jak o niego dbać na co dzień.

Dużo osób nadal uważa, że bakterie to coś złego i należy je jak najszybciej neutralizować. Tymczasem naukowcy już od dawna wiedzą, że bez bakterii, z którymi koegzystujemy, nie ma życia i to dosłownie – człowiek wyjałowiony po prostu umiera. Jeśli uzmysłowimy sobie kilka faktów nie powinno to wydać się nam wcale dziwne.
Mikrobiom w organizmie człowieka lokalizuje się w określonych miejscach i są to: skóra, jama ustna, górne drogi oddechowe, układ rozrodczy oraz układ pokarmowy. Największą uwagę poświęca się mikroflorze bakteryjnej przewodu pokarmowego, ponieważ jest ona najliczniejsza i ma zdecydowanie największy wpływ na nasze zdrowie. Pomyślmy. Szacuje się, że liczba komórek mikrobiomu przewyższa około 10 razy liczbę komórek budujących całe ludzkie ciało. Mało tego, masa naszego wspomnianego lokatora to około 2 kilogramy! Człowiek posiada 23 000 genów, natomiast liczbę genów mikroorganizmów żyjących w naszym organizmie szacuje się na około 3,3 mln. Trzeba przyznać – całkiem sporo.

Wracając do ekosystemu bakteryjnego bytującego w naszych jelitach to jest on bardzo złożony. Wystarczy wspomnieć, że identyfikuje się w nim nawet do tysiąca różnych gatunków mikroorganizmów, z czego większość zasiedla jelito grube. Co ciekawe każdy człowiek ma trochę inny skład mikrobiomu i może on ulegać zmianom podczas życia. Wpływa na niego rodzaj porodu (naturalny czy poprzez cesarskie cięcie), sposób karmienia dziecka, styl życia w tym poziom stresu, dieta, przebyte choroby oraz przyjmowane leki. Największe spustoszenie sieją antybiotyki o szerokim spektrum działania, które oczywiście usuną z naszego organizmu szkodliwy patogen ale po drodze nie będą „pytać” innych bakterii o to czy są dobre czy złe – w skrócie zabiją to co spotkają na swojej drodze, a proces odbudowy prawidłowej flory potrafi trwać długie miesiące.

Jakie funkcje spełniają bakterie jelitowe?

Całe mnóstwo. Coraz częściej mówi się nawet, że „drugi mózg znajduje się w jelitach” i jest w tym sporo prawdy biorąc pod uwagę rolę tego złożonego ekosystemu. Mikrobiom jelitowy odpowiada za szereg procesów metabolicznych: to właśnie tam dobiega końca proces trawienia węglowodanów polegający na przekształceniu resztek pokarmowych w kwas masłowy, mlekowy, propionowy i octowy. Największą rolę przypisuje się kwasowi masłowemu, który odżywia komórki nabłonka jelitowego. Ponadto uczestniczy on w regulacji wchłaniania składników odżywczych oraz we wzmacnianiu bariery jelitowej. Dzięki dalszemu rozkładowi pokarmów w jelicie uzyskuje się aż 10% całkowitej energii. Bakterie nie próżnują. Dzięki nim możliwa jest produkcja niezbędnych do życia witamin w tym witaminy K, kwasu foliowego, witaminy B6 i B12. Drobnoustroje poprawiają przyswajalność składników mineralnych i elektrolitów (np. sodu, magnezu, wapnia, potasu).

Dlaczego mikrobiom jelitowy nazywa się drugim mózgiem?

Już od kilku lat mówi się o swoistym połączeniu poprzez nerw błędny określanym jako oś mózgowo-jelitowa. Nerw przenosi impulsy między układem pokarmowym a mózgiem. Ponadto jelita wykształciły swój „własny układ nerwowy” zarządzający pracą układu pokarmowego. A w jaki sposób bakterie rozmawiają z mózgiem? Poprzez swoje produkty metabolizmu, które pełnią funkcje neuroprzekaźników. Serotonina, noradrenalina czy dopamina – brzmi znajomo. Stąd teraz łatwiej powiązać fakt, że jeśli flora bakteryjna w jakiś sposób ucierpiała to niewątpliwie wpływa to również na nasze kiepskie samopoczucie. Ciekawostką może być, że aż 90% hormonu szczęścia – serotoniny jest syntezowane w jelitach! Trwają badania nad tym, jak oś mózgowo-jelitowa łączy pracę jelit z układem nerwowym. W kwestiach dotyczących samopoczucia psychicznego warto skonsultować się z lekarzem.

Jak jelita wpływają na odporność?

Co chyba najistotniejsze dobrze zbilansowana flora bakteryjna jest istotna dla prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego. Po pierwsze stymuluje układ odpornościowy do walki podczas infekcji, a po drugie nie dopuszcza do zadomowienia się w organizmie szkodliwych patogenów – po prostu nie ma dla nich miejsca. Bakterie stymulują również produkcję mucyn, które pokrywają nabłonek jelit chroniąc go przed działaniem toksyn i drobnoustrojów chorobotwórczych. Równowaga mikroflory jelitowej jest przedmiotem intensywnych badań naukowych. Wszelkie objawy chorobowe czy niepokojące dolegliwości należy skonsultować z lekarzem.

Jak dbać o mikrobiom jelitowy?

Najważniejsza jest naturalnie profilaktyka – w końcu każdy wie, że lepiej zapobiegać niż leczyć. W dzisiejszym, zabieganym świecie coraz trudniej jednak kompleksowo o siebie dbać. Warto uświadomić sobie zatem co w największym stopniu zubaża naszą florę bakteryjną. Zła dieta, uboga w błonnik a bogata w cukry proste, tłuszcze trans, alkohol, konserwanty i barwniki osłabiają nasz mikrobiom. Destrukcyjną rolę odgrywa także zmęczenie i stres. Nie zawsze uda się uniknąć również antybiotykoterapii. Choć leki te usuwają patogeny w naszym organizmie, przy okazji zabijają pożyteczne bakterie - głownie Lactobacillus i Bifidobacterium.
Aby wspomóc naszą mikroflorę warto stosować dietę bogatobłonnikową. Korzystne bakterie znajdziemy w produktach takich jak fermentowane produkty mleczne (jogurty, kefiry, zsiadłe mleko),kiszonki (kiszone ogórki, kapusta, buraki, cukinia, oliwki), chleb na zakwasie, ocet jabłkowy. W przypadku poważnych ubytków bakterii jelitowych – np. po terapii antybiotykami, warto sięgnąć po gotowe preparaty probiotyczne. Pełna kuracja probiotykami powinna trwać około pół roku. Ponadto probiotyki warto łączyć z prebiotykami – czyli pożywkami dla nich (naturalne prebiotyki to np. czosnek, cebula, rośliny strączkowe, banany, siemię lniane, miód).

Zróżnicowana mikroflora odgrywa ważną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu. Bariera jelitowa oddziela treść jelita (niestrawione resztki pokarmowe, bakterie i patogeny) od krwiobiegu. Na jej kondycję mogą wpływać między innymi używki, długotrwały stres, leki oraz przebyte choroby. W przypadku dolegliwości ze strony układu pokarmowego warto skonsultować się z lekarzem.

Magdalena Habuz - Falińska:

Magister farmacji rozwijająca swoje pasje nie tylko w pracy z pacjentem ale również jako dziennikarz branżowy. Śledzę najnowsze doniesienia naukowe ze świata farmacji i medycyny nie zapominając przy tym o roli lecznictwa naturalnego.

Bibliografia

Wracając do ekosystemu bakteryjnego bytującego w naszych jelitach to jest on bardzo złożony. Wystarczy wspomnieć, że identyfikuje się w nim nawet do tysiąca różnych gatunków mikroorganizmów, z czego większość zasiedla jelito grube. Co ciekawe każdy człowiek ma trochę inny skład mikrobiomu i może on ulegać zmianom podczas życia.

Polecane artykuły

Dominik Operacz Aug 21, 26

Ile błonnika dziennie? Dawka, tempo zwiększania i wzdęcia na początku
Wartość referencyjna EFSA, arytmetyka dnia i harmonogram zwiększania dawki, który w praktyce eliminuje wzdęcia przypisywane błonnikowi.
- Czytaj więcej
Dominik Operacz Aug 21, 26

Jaki błonnik wybrać? Rozpuszczalny czy nierozpuszczalny i na co patrzeć w składzie
Rozpuszczalność, lepkość i fermentowalność to trzy niezależne cechy błonnika. Pięć kryteriów oceny etykiety i porównanie Fiberbiomu z Fiberbiom Pure.
- Czytaj więcej